خوف پسنديده (خوف از خدا)

ترس و خوف پسنديده، خوف و خشيت از عظمت خدا و ذات كبرياى اوست كه در اصطلاح به آن «رهبت» گويند و نيز خوف از گناهان و معصيت هاست. هر اندازه معرفت انسان به ذات بارى تعالى بيش تر باشد و عظمت و قدرت او را درك نموده باشد، خوف او زيادتر مى شود؛ زيرا كمال معرفت در دل و جان اثر مى گذارد.

إنما يخشى الله من عباده العلماء إن الله عزيز غفور؛[1] فقط از بين بندگان خدا، دانشمندان حقيقى از او بيم دارند.

رسول خدا صلى الله عليه و آله مى فرمايد:

انا اخوفكم من الله [2]؛ ترس من از خدا، از همه ى شما بيشتر است.

هم چنين مى فرمايد:

من كان بالله اعرف كان من الله اخوف [3]؛ هركس معرفتش به خداى متعال بيش تر باشد، خوف او نيز از خدا بيش تر خواهد بود.

اين خوف، چون از ايمان كامل و يقين راسخ ثابت سرچشمه مى گيرد، افضل فضايل و بسيار پسنديده است و موجب سعادت دنيا و آخرت خواهد شد و در قرآن و روايات معصومين عليه السلام بى نهايت از آن تمجيد و تعريف شده است. خداوند مى فرمايد:

إنما المؤمنون الذين إذا ذكر الله وجلت قلوبهم و إذا تليت عليهم آياته زادتهم

إيمانا و على ربهم يتوكلون؛[4] مؤمنون تنها كسانى هستند كه چون ياد خدا شود، دل هاى آنان ترسان گردد.

هم چنين مى فرمايد:

و أما من خاف مقام ربه و نهى النفس عن الهوى فإن الجنة هي المأوى؛[5] و اما هركس از عظمت و مقام پروردگارش ترسيد و خويشتن را از خواهش هاى نفس باز داشت، پس حتما جايگاه او بهشت خواهد بود.

و قال الله تعالى:

و لمن خاف مقام ربه جنتان؛[6] هركس از مقام و عظمت خداى تعالى بترسد، براى او دو باغ و بوستان بهشتى خواهد بود.

رسول اكرم صلى الله عليه و آله مى فرمايد:

رأس الحكمة مخافة الله [7]؛ سرآمد هر دانش و حكمتى، ترس از خداست.

هم چنين مى فرمايد:

ما من مؤمن يخرج من عينيه دمعة و ان كانت مثل رأس الذباب من خشية الله ثم يصيب شيئا من حر وجهه الا حرمه الله على النار[8]؛ هيچ مؤمنى نيست كه از خوف خدا از چشم او اشكى بيرون بريزد و بر چهره اش برسد، مگر آن كه خدا آن چهره را بر آتش جهنم حرام كند، گرچه آن اشك به مقدار سر مگسى باشد.

و احاديث فراوانى درباره ى اين كه رسول اكرم صلى الله عليه و آله و امير المؤمنين و ائمه اطهار عليهم السلام و اصحاب خاص آنان و بعض علما و صلحا، اين نوع خوف و خشيت را داشته اند، وارد شده است.[9]